Otizmde En Güçlü Tedavi Eğitim: Kulaktan Dolma Bilgiler Bilimsel Gerçeklerle Çürüyor

Otizm Spektrum Bozukluğu hakkında toplumda kulaktan kulağa yayılan aşı karşıtlığı veya hatalı ebeveyn tutumu gibi iddiaların hiçbir bilimsel temeli olmadığı açıklandı. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, otizmin arkasındaki en büyük gücün genetik yatkınlık olduğunu belirterek, tedavisindeki en güçlü ve tek bilimsel yöntemin nitelikli özel eğitim olduğunu vurguladı.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi uzmanlarından Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, otizmin nedenleri, erken dönem belirtileri ve doğru tedavi yaklaşımlarına dair hayati uyarılarda bulundu. Spektrum olarak adlandırılan bu durumun her çocukta farklı seyrettiğini hatırlatan Luş, erken müdahalenin çocukların gelecekte bağımsız birer birey olmalarının önünü açtığını ifade etti.

Ebeveyn İlgisizliği ve Aşı İddiaları Bilimsel Olarak Geçersiz

Geçmiş yıllarda anne sevgisinin yetersizliğine bağlanan ve "buzdolabı anne" olarak adlandırılan teorinin günümüzde hiçbir geçerliliği kalmadığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Luş, benzer şekilde çocukluk çağı aşılarının otizme yol açtığı yönündeki iddiaları destekleyen hiçbir güvenilir bilimsel kanıtın bulunmadığını söyledi.

Araştırmaların, otizmin ortaya çıkmasında en önemli etkenin genetik yatkınlık olduğunu gösterdiğini ifade eden Luş, bunun yanı sıra ileri anne ve baba yaşının da çevresel risk faktörleri arasında yer aldığını kaydetti.

Yaşamın İlk Yıllarındaki Bu Belirtilere Dikkat

Otizmin ilk ipuçları genellikle sosyal etkileşim ve dil gelişimindeki duraksamalarla kendini gösteriyor. Ailelerin gelişim basamaklarını çok dikkatli izlemesi gerektiğini belirten uzmanlar, şu belirtilerin görülmesi halinde vakit kaybetmeden bir çocuk psikiyatristine başvurulmasını öneriyor:

• Bebeğin ismi söylendiğinde dönüp bakmaması ve göz teması kurmaktan kaçınması,

• Kendisine yöneltilen gülümsemelere karşılık vermemesi ve bakıcısıyla etkileşime girmek istememesi,

• Sekizinci ve onuncu aylar arasında "ce-ee" gibi karşılıklı etkileşim içeren oyunlara ilgi duymaması,

• Bir yaş civarında henüz tek bir anlamlı kelimenin bile söylenmemiş olması,

• İki yaşına gelindiğinde iki kelimelik basit ve anlamlı cümlelerin kurulamaması.

Konuşma becerisi gecikmiş olsa dahi, erken dönemde başlanacak dil ve konuşma terapileri ile özel eğitim programları sayesinde çocukların iletişim becerilerinde çok ciddi ilerlemeler kaydedilebiliyor.

Otizm Bir Zeka Geriliği Değildir

Toplumdaki en büyük yanılgılardan birinin otizmi doğrudan zihinsel yetersizlikle bağdaştırmak olduğunu ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, otizmin temel olarak sosyal iletişim alanını etkileyen nörogelişimsel bir durum olduğunu belirtti.

Her otizmli bireyin bilişsel seviyesinin birbirinden tamamen farklı olduğunu söyleyen Luş, bazı çocukların üstün zekalı ve dahi düzeyinde bilişsel becerilere sahip olabileceğini, bazılarında ise zihinsel geriliğin eşlik edebileceğini aktararak her vakanın kendi içinde özel olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Down Sendromu Gibi Tek Bir Genle Teşhis Edilemiyor

Otizmin güçlü bir genetik temeli olmasına ve aile içi yatkınlık gösterilmesine rağmen, Down sendromundaki gibi belirli tek bir gen haritasıyla teşhisi mümkün olmuyor. Günümüzde yapılan genetik tarama testlerinin sadece destekleyici olduğunu vurgulayan uzmanlar, kesin tanının halen yalnızca çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanlarının yapacağı ayrıntılı klinik gözlem ve değerlendirmelerle konulabildiğinin altını çiziyor.

Hedef: Topluma Karışan ve Bağımsız Yaşayan Bireyler Yetiştirmek

Hafif düzeyde otizm tanısı alan, erken yaşta nitelikli ve bilimsel temelli eğitime başlayan çocukların yetişkinlik dönemlerinde kendi ayakları üzerinde durabildiklerini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, eğitimin gücünü şu sözlerle özetledi:

"Otizmin bilimsel olarak etkinliği kanıtlanmış tek ilacı ve temel yaklaşımı eğitimdir. Buradaki kritik nokta, çocuğun sadece bir özel eğitim merkezine gitmesi değil; aldığı eğitimin kalitesi ve çocuğun bireysel ihtiyaçlarına göre titizlikle tasarlanmış olmasıdır. Doğru planlanmış eğitim süreçleriyle bu çocukların okul hayatına başarıyla devam etmeleri, iş gücüne katılmaları ve tamamen bağımsız bir yaşam sürmeleri kesinlikle mümkündür."