Uzmanından Otizm Uyarısı: Sosyal İletişim Zorlukları ve Duyusal Hassasiyetlere Dikkat

Çocuğunuz İsmine Tepki Vermiyorsa Dikkat!

Otizm spektrum bozukluğunun, sosyal iletişim ve etkileşim alanında güçlüklere neden olduğunu belirten uzmanlar, bu durumun tekrarlayıcı davranışlar ve duyusal farklılıklarla da kendini gösterebildiğini vurguluyor. İlk belirtilerin yaklaşık 1,5 yaşından itibaren fark edilebildiğine dikkat çeken Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, çocuğun gülümsemeye karşılık vermemesi veya ismiyle seslenildiğinde bakmaması gibi işaretlerin erken dönemde kritik bir rol oynadığını ifade ediyor.

Sosyal İletişim Zorlukları Ön Planda

Otizmin sosyal etkileşim zorluklarının yanı sıra basmakalıp davranışlar ve duyusal hassasiyetlerle seyreden nörogelişimsel bir tablo olduğunu aktaran Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, geçmişte Asperger sendromu ve atipik otizm olarak tanımlanan durumların da artık tek bir otizm spektrum bozukluğu çatısı altında toplandığını belirtiyor. Spektrumda özellikle sosyal iletişim alanındaki güçlüklerin ön plana çıktığını vurgulayan Luş, 1,5 yaş civarında dikkat edilmesi gereken erken dönem işaretlerini paylaşıyor.

Erken Dönemde Bu Belirtilere Dikkat

Sosyal gülümsemeye karşılık vermemek, ismiyle seslenildiğinde bakmamak veya tepkisiz kalmak erken dönemde en çok dikkat çeken belirtiler arasında yer alıyor. Bunun yanı sıra çocukların ebeveynleriyle oynanan "ce-ee" gibi karşılıklı etkileşim oyunlarına katılmaması, işaret edilen bir nesneye ya da yöne bakmaması ve çevresindeki kişilere veya olaylara beklenen ilgiyi göstermemesi de sosyal iletişim açısından değerlendirilmesi gereken temel işaretler arasında bulunuyor.

Dil Gelişimi Farklı Şekillerde Etkileniyor

Spektrumdaki bireylerde dil gelişiminin de farklı şekillerde etkilenebildiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Luş, çocukta hiç konuşmama, konuşmada gecikme veya konuşma gelişse dahi dilin sosyal iletişim amacıyla uygun kullanılmaması gibi durumların görülebileceğini söylüyor. Ergenlik ve yetişkinlik döneminde ise mecaz anlamları kavramakta güçlük çekme, sosyal iletişimi kendiliğinden başlatamama ve farklı sosyal ortamlara uygun dil kullanımında zorlanma gibi özelliklerin ön plana çıkabileceğini ekliyor.

Duyusal Hassasiyetler ve Tekrarlayıcı Davranışlar

Otizmin bir diğer önemli boyutunu ise davranışsal ve duyusal farklılıklar oluşturuyor. Tekrarlayıcı hareketler ve basmakalıp davranışların yanı sıra ses, ışık, dokunma gibi duyusal uyaranlara karşı aşırı hassasiyet veya beklenenden daha az tepki verme durumları görülebiliyor. Otizm spektrum bozukluğunun tek tip bir görünümünün bulunmadığını ve her çocukta farklı biçimlerde ortaya çıkabileceğini hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, erken dönemde fark edilen farklılıkların uzmanlarca değerlendirilmesinin, çocuğun ihtiyaçlarını belirlemek ve gelişimini desteklemek adına hayati önem taşıdığını vurguluyor.