Ayşe Ünlüce'nin "Kredi Varsa Yol Var" Çıkışına Kanunlu Yanıt: Büyükşehir Bütçesi Nereye Gidiyor?

EBB Meclisinde "Kredi" Çelişkisi: İlçe Bütçelerinden Kesilen Dev Paylar Yol Yapımına Yetmiyor mu?

Eskişehir Büyükşehir Belediyesi (EBB) Temmuz Ayı Olağan Meclis Toplantısı, ilçe yollarının yapımı üzerinden sert tartışmalara sahne oldu. Han Belediye Başkanı Bekir Belceli’nin "hizmette ayrımcılık" suçlamasına, ekonomik koşulları ve zamları gerekçe göstererek "Kredi çıkarsa yolları yapacağız" yanıtı veren Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce'nin bu çıkışı, akıllara 6360 Sayılı Büyükşehir Yasası ile belediyeye aktarılan devasa bütçeleri getirdi.

Vatandaşlar ve ilçe belediyeleri, İl Özel İdareleri döneminde borçlanmadan yapılan yolların, tüm yetki, iş makinesi ve bütçelerin Büyükşehir’e geçmesine rağmen neden krediyle yapılmak istendiğini sorguluyor. Üstelik kanun açıkça Büyükşehir bütçesini ihya ederken, bu paraların nereye harcandığı büyük bir soru işareti.

Kanun Ne Diyor? Büyükşehir İlçelerden Ne Kadar Pay Alıyor?

Hatırladığınız ve sorguladığınız bütçe aktarımları, 6360 Sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ve 5779 Sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun maddeleriyle tamamen örtüşmektedir.

Kanunun getirdiği ve dikey mali yapıyı tamamen Büyükşehir lehine değiştiren maddeler şu şekildedir:

• İl Özel İdarelerinin Kapatılması: 6360 Sayılı Kanun'un 1. Maddesi uyarınca Eskişehir de dahil olmak üzere büyükşehirlerdeki İl Özel İdareleri kapatılmış; bu kurumların tüm taşınır/taşınmaz malları, iş makineleri, personeli ve bütçeleri dikey bir geçişle Büyükşehir Belediyesi ile bağlı kuruluşlarına devredilmiştir.

• Genel Bütçe Payının Artırılması: Aynı kanunla, büyükşehirlerde toplanan genel bütçe vergi gelirlerinden büyükşehir belediyelerine ayrılan dikey pay %2,50'den %6'ya çıkarılmıştır. Yani belediyenin Ankara'dan aldığı doğrudan pay yaklaşık 2,5 kat artmıştır.

• İlçe Bütçelerinden Kesilen %30 Pay: 5779 Sayılı Kanun'un 6. Maddesi uyarınca, büyükşehir sınırları içindeki ilçe belediyelerine dikey olarak ayrılan genel bütçe vergi gelirleri payının %30’u dikey bir kesintiyle doğrudan Büyükşehir Belediyesi havuzuna aktarılır.

• ESKİ (Su ve Kanalizasyon) İçin Kesilen %10 Pay: Yine aynı kanuni düzenlemeler ve büyükşehir dikey mevzuatı gereği, ilçe belediyelerinin bütçelerinden %10’luk bir pay da ESKİ gibi su ve kanalizasyon altyapı hizmetleri için kesilmektedir.

Kısacası büyükşehir belediyesi, hiçbir dikey harcama yapmadan her ay ilçelerin hakkı olan bütçenin net %40'ına el koymaktadır.

Kırsal Belediyeler İsyan Bayrağını Açtı: "Biz Cezalandırılıyor muyuz?"

Meclis toplantısında söz alan Han Belediye Başkanı Bekir Belceli, dikey hizmet adaletsizliğini şu sert sözlerle dile getirdi:

"Göreve geldiğimiz yıldan bu yana uyumlu bir çalışma içerisinde olmamıza rağmen, bu zamana kadar Büyükşehir Belediye’sinden ilçemize hizmet anlamında olumlu bir yaklaşım sergilenmemiştir. CHP’li belediyelerin olduğu ilçelere sürekli sıcak asfalt, parklar yapılırken, bizim ilçemize neden hiçbir hizmet yapılmıyor? Han ilçesinde yaşayan insanların siyasi düşüncelerinden dolayı cezalandırıldığını düşünmek bile istemiyorum. Kırsalda sadece kendi belediyeleriniz mi var?"

Başkan Ünlüce: "Zamlar Belimizi Büktü, Kredi Çıkarsa Yapacağız"

Yol yapımı için İller Bankası ve Bakanlık düzeyinde dikey kredi arayışında olduklarını itiraf eden EBB Başkanı Ayşe Ünlüce ise suçu ekonomik kriz ve enflasyona attı. Ünlüce savunmasında şu ifadeleri kullandı:

"Bizim bu dönem, bütçeyi görüşürken de belirtmiştim, asfaltın ana maddesine gelen zam yüzde yüzü geçti. Yaptığımız yol planlarını, sene başında yaptığımız planları bu nedenle revize etmek zorunda kaldık. Bütün ilçelerde eşit şekilde yapılacak yollar vardı, bu konuda bir kredi talebinde bulunduk. Eğer bu kredi olursa bütün ilçelerimizde yolların yapımına devam edeceğiz."

Kamuoyu Yanıt Bekliyor: Bu Paralar Nerede?

İl Özel İdareleri elindeki kısıtlı imkanlarla tek bir kuruş kredi çekmeden Eskişehir'in dikey kırsal yollarını yapıp bakımını üstlenebilirken; bugün ilçelerin gelirlerine %40 ortak olan, Özel İdare'nin tüm dikey bütçe ve ekipmanını devralan Büyükşehir Belediyesi’nin dikey bir hizmet üretememesi ve yolları "kredi" şartına bağlaması dikey bir finansal başarısızlık olarak yorumlanıyor. Eskişehirliler şimdi haklı olarak soruyor: İlçelerden toplanan ve kanunla katlanan bu devasa bütçeler yollara harcanmadıysa, nereye harcandı?