Dijital Egemenlikte Tarihi Eşik: Cumhurbaşkanı Erdoğan "Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı"nı Açıkladı!

Türkiye, yapay zekâ çağında teknolojiyi sadece tüketen değil, ona küresel ölçekte yön veren ülkeler arasına girmek adına tarihi bir adım attı. İstanbul’daki Rixos Tersane’de gerçekleştirilen ve kamu, özel sektör, akademi ile sivil toplum kuruluşlarını bir araya getiren "Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi", Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın teşrifleri ve Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın katılımlarıyla düzenlendi. Zirvede, Türkiye'nin dijital geleceğini şekillendirecek ve milli egemenliğini dijital dünyada güvence altına alacak olan devasa "Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı" kamuoyuna ilan edildi.

Türkiye'nin Düşünen Zekâsı "Bilge" Sahneye Çıktı – T3 Vakfı, Baykar ve HAVELSAN’dan Büyük Dil Modeli Hamlesi

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından organize edilen zirvede konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'nin yapay zekâ vizyonunun kurallarını açıkladı. Eylem planının "fark et, istifade et, üret ve yönet" olmak üzere 4 temel eksen üzerine kurulduğunu belirten Erdoğan, dijital dünyada bağımsızlığı tam anlamıyla sağlamanın formülünü paylaştı.

1. Ekseni: "Fark Et" – 5 Milyon Vatandaşa Okuryazarlık Eğitimi

Planın en dikkat çekici maddelerinden biri, yapay zekâ bilincini toplumun tabanına yaymayı amaçlayan eğitim seferberliği oldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, her yaştan vatandaşın bu teknolojiyi doğru ve güvenli kullanabilmesi için şu hedefleri koydu:

• Ulusal Yapay Zekâ Okuryazarlığı Programı: 81 ilde kurulacak özel atölyelerle 2 yıl içinde tam 5 milyon vatandaşa temel yapay zekâ eğitimi verilecek.

• İnsan Kaynağı Ordusu: Sektörün lokomotifi olacak 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştirilecek.

2. Ekseni: "İstifade Et" – 2 Bin Kamu Veri Seti ve 1 Gigavatlık Veri Gücü

Veriyi en doğru şekilde değere dönüştürmeyi hedefleyen ikinci eksende, kamunun ve altyapının gücü devreye alınıyor:

• Ulusal Veri Kütüphanesi: Sağlık, tarım, savunma ve e-ticaret başta olmak üzere en az 2 bin kamu veri seti araştırmacıların ve girişimcilerin kullanımına açılacak.

• 1 Gigavatlık Veri Merkezi: Türkiye'nin veri merkezi kurulu gücü 2030 yılına kadar en az 1 gigavata (GW) çıkarılacak.

• Kamu Yatırımlarından Pay: Kamu yatırım programlarındaki bütçelerin en az %2'si doğrudan yapay zekâ projelerine ayrılacak ve devlet, yerli yapay zekâ çözümlerinin ilk alıcısı/referansı olacak.

• KOBİ’lere Yapay Zekâ Kuponu: Akıllı üretim ve sağlık gibi alanlarda fikirlerini ürüne dönüştürmek isteyen KOBİ’lere erişilebilir teknoloji kuponları sağlanacak.

3. Ekseni: "Üret" – Yerli Modeller "Bilge" ve "Main Platform" Vitrinde

Türkiye'nin kendi modellerini üretmesi ve başka ülkelerin "veri tarlası" olmaktan kurtulması amacıyla yürütülen Türkçe Büyük Dil Modeli projelerinde göğüs kabartan gelişmeler paylaşıldı:

• TÜBİTAK "Bilge": Türkiye’nin düşünen yerli yapay zekâ modeli Bilge, zirvede vitrine çıktı. Bakan Kacır, Bilge ile yaptığı sohbeti sosyal medya hesabından paylaştı.

• Dev İş Birlikleri: T3 Vakfı ve BAYKAR iş birliğiyle geliştirilen büyük dil modeli ile HAVELSAN’ın Main Platformu’nda yer alan 9 milyar parametreli büyük dil modeli, Türkçenin tüm zenginliğini dijital dünyaya taşıyor.

• Türk Devletleri Ortak Modeli: Türk Devletleri Teşkilatı ile aşamalı olarak Oğuz, Kıpçak ve Karluk dillerini kapsayan ortak bir Türk dilleri büyük dil modeli geliştirilecek.

• Fon Desteği: Araştırmalar için Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu, girişimlerin ölçeklenmesi için ise Yapay Zekâ Büyüme Fonu kurulacak.

4. Ekseni: "Yönet" – 10 Milyar Dolarlık Kaynak ve Yatırım Diplomasisi

Egemen yapay zekâ kapasitesini korumak ve küresel yatırımları çekmek adına cazibe merkezleri oluşturuluyor:

• 10 Milyar Dolarlık Kaynak: Veri merkezi, bulut ve yapay zekâ altyapılarında büyük oranda özel sektör ağırlıklı olmak üzere en az 10 milyar dolarlık kaynak harekete geçirilecek.

• 30 Günde Hızlı Yatırım: Uluslararası teknoloji girişimcilerine tek pencereden en geç 30 iş gününde yol haritası sunularak hızlı bir yatırım ortamı sağlanacak.

• Terminal İstanbul: İstanbul, yapay zekâ alanında uluslararası vitrin ve yatırım diplomasisi şehri olacak.

Bakan Kacır: "Dijital Faşizme Geçit Vermeyeceğiz"

Zirvede konuşan Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, yapay zekânın tıpkı elektrik ve internet gibi tüm alanları dönüştürdüğünü vurgulayarak küresel risklere karşı uyardı:

"Kendi verisini koruyamayan, kendi modellerini geliştiremeyen ülkeler, bu yeni düzende ancak başkalarının teknolojisini besleyen birer veri tarlası olma riskiyle karşı karşıya. Yaygın kullanılan modellerin farklı toplumların hafızasını ve değer dünyasını göz ardı etmesi 'dijital faşizm'e kapı aralıyor. İnsanı merkeze almayan teknoloji insanlığın hayrına netice üretmez. 1,5 milyar dolarlık HIT-Veri Merkezi ve 1,6 milyar dolarlık HIT-Yapay Zekâ çağrılarımızla bu dönüşümü sırtlıyoruz. Erken aşama girişimlerimiz için de 150 milyon dolarlık kamu kaynağını fonlara yönlendirdik."

Zirvenin sonunda Bakan Kacır tarafından Cumhurbaşkanı Erdoğan’a özel bir hediye takdim edildi. Programın sürprizi ise 2026 FIFA Dünya Kupası D Grubu'nda mücadele eden A Millî Futbol Takımımız için yapay zekâ yardımıyla bestelenen özel motivasyon şarkısının katılımcılara dinletilmesi oldu.