NE EĞİTİMDE NE İŞTE: GENÇLER NEDEN EVDE? "GÖRÜNMEYEN EMEK" VE GELECEK KAYGISI

Türkiye’de 15-29 yaş aralığındaki gençlerin yüzde 27,12’sinin ne eğitimde ne de istihdamda yer alması (NEET oranı), “ev gençliği” sorununu yeniden gündemin merkezine taşıdı. OECD ülkeleri arasında en yüksek orana sahip olan Türkiye’de, bu tablonun arka planında yatan sosyolojik ve ekonomik dinamikler mercek altına alındı.

Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Barış Erdoğan, sorunun tek bir nedene indirgenemeyeceğini belirterek; gençlerin beklentilerindeki değişimden, istatistiklerde yer bulmayan gizli kadın emeğine kadar kritik tespitlerde bulundu.

TÜRKİYE ORTalaması oecd’NİN İKİ KATINI AŞIYOR

OECD'nin 2025 verilerine göre Türkiye’de 15-29 yaş grubundaki gençlerin %27,12’si eğitim ve çalışma hayatının dışında kalıyor. OECD ortalamasının yaklaşık yüzde 13 olduğu göz önüne alındığında, Türkiye bu alanda ortalamanın iki katından fazla bir orana sahip bulunuyor. TÜİK verilerine göre ise genç kadınlarda bu oran yüzde 30,9 seviyesine ulaşıyor.

Buna karşın uzun vadeli tablolara bakıldığında kısmi bir iyileşme görüldüğünü belirten Prof. Dr. Barış Erdoğan, "2000 yılında bu oran yüzde 38 civarındaydı, bugün yüzde 27’ye geriledi. Uzun vadede bir iyileşme var ama hâlâ ortada büyük bir sorun bulunuyor" dedi.

"GENÇLERİN BEKLENTİLERİNİ TEMBELLİK OLARAK GÖRMEK YANLIŞ"

Gençlerin çalışmayı sevmediği ve kolay yoldan para kazanmak istediği yönündeki eleştirilere şiddetle karşı çıkan Erdoğan, kuşağın iş hayatından beklentilerinin kökten değiştiğini vurguladı:

"Bugün gençlerin bir bölümü üniversite bitiriyor ama iş bulamıyor, iş bulsa bile kazandığı parayla ev kiralayamıyor. Bağımsız bir hayat kurmakta zorlanıyor. Gençler yalnızca maaş beklemiyor; yaptıkları işin anlamlı olmasını, kendilerine zaman ayırabilmeyi ve özgürlüklerini koruyabilmeyi önemsiyorlar. Beklentileri tembellik olarak görmek kesinlikle yanlış."

İSTATİSTİKLERİN GÖSTERMEDİĞİ BÜYÜK BİR KADIN EMEĞİ VAR

Genç kadınların yüzde 31’e yakın bir oranla eğitim ve istihdam dışında kalmasının arkasında geleneksel toplumsal rollerin ve bakım sorumluluklarının yattığını ifade eden Prof. Dr. Erdoğan, bu kesimin aslında ev içinde ciddi bir mesai harcadığına dikkat çekti:

• Ev İçi Bakım Sorumlulukları: Çocuk, yaşlı ve hasta bakımı üstlenen genç kadınlar gün boyunca yoğun bir çalışma yürütüyor.

• Ücretlendirilmeyen Emek: Bu faaliyetler ekonomik olarak karşılık bulmadığı ve tescillenmediği için resmi istatistiklere işsizlik veya eylemsizlik olarak yansıyor.

• Toplumsal Engeller: Aile baskısı, erken evlilik beklentileri, kreş imkânlarının yetersizliği ve iş yerindeki ayrımcılıklar kadınların iş gücüne katılımını engelliyor.