"Komşunun Çocuğu Okuyor" Kaygısı Aileleri Yanıltıyor: Erken Okuma Yazma Öğretmek Başarı Garantisi Değil!

• Erken Okuyan Çocuk 4. Sınıfta Geride Kalabilir! Uzmanından Ailelere Hayati "Okul Korkusu ve Baskı" Uyarısı

Okula Başlamadan Okuma Yazma Bilmek Avantaj Değil: "Harf Ezberletmek Yerine Makas Tutmayı Öğretin!"

Her yıl Eylül ayı yaklaştığında ailelerin en büyük telaşlarından biri yeniden hortluyor: "Sınıf arkadaşı okuyor, benim çocuğum da okula başlamadan harfleri öğrenmeli mi?" Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Merve Yüksel Kadıoğlu, ailelerin içini rahatlatacak ama bir o kadar da ezber bozacak uyarılarda bulundu. Okul öncesi dönemde sistemli şekilde okuma yazma öğretmenin çocuğa kalıcı bir akademik üstünlük sağlamadığını belirten Kadıoğlu, erken baskının ilerleyen yıllarda ders notlarını düşürebildiğine dikkat çekti.

Erken Başlayan 11 Yaşında Geride Kalabiliyor

Yıllarca süren bilimsel araştırmalara değinen Dr. Merve Yüksel Kadıoğlu, 5 yaşında okumaya başlayan çocuklarla 7 yaşında başlayanların kıyaslandığı çalışmanın çarpıcı sonuçlarını paylaştı. Erken başlayan çocuklar ilk yıllarda kelime okumada öne geçse de, 11 yaşına geldiklerinde aradaki farkın tamamen kapandığı görüldü. Hatta okula 7 yaşında başlayan çocukların, okuduğunu anlama becerisinde erken başlayan akranlarına kıyasla çok daha başarılı sonuçlar elde ettiği ortaya konuldu.

Benzer bir durumun oyun temelli eğitim alan çocuklar ile yoğun akademik baskıyla büyüyen çocuklarda da yaşandığını aktaran Kadıoğlu, dördüncü sınıfa gelindiğinde erken akademik yükleme yapılan çocukların notlarında düşüş başladığını; oyunla büyüyen çocukların ise ders başarısının yükseldiğini söyledi. Çünkü ilkokul ilerledikçe okulun çocuktan beklediği şey ezberlenmiş harfler değil; özerklik, merak, özgüven ve problem çözme becerisidir.

Sınıfta Sıkılma ve Dışlanma Riski Var

Okula zaten okuma bilerek başlayan çocuklarda çok ciddi bir motivasyon kaybı ve sınıfta sıkılma riski yaşandığını ifade eden Kadıoğlu, öğretmenlerin iyi niyetli olsalar dahi bu çocukları sınıf içinde nasıl meşgul edeceklerini her zaman bilemeyebildiklerini söyledi. Bu durum zamanla çocuğun derse ilgisini kaybetmesine ve hatta arkadaş çevresinde dışlanmasına dahi yol açabiliyor. Çözümün çocuğu üst sınıfa atlatmak olmadığını vurgulayan uzmanlar, aynı sınıf içinde zenginleştirilmiş ek etkinlikler sunulması gerektiğinin altını çiziyor.

Okula Hazırlık Harf Ezberlemek Değil, İnce Motor Becerisidir

Bir çocuğun okula hazır oluşunun en güçlü habercisi harfleri veya rakamları bilmesi değildir. Araştırmalar, ilkokuldaki okuma ve matematik başarısının arkasındaki en büyük gücün ince motor beceriler ile öz kontrol olduğunu gösteriyor. Bir çocuğun boyama yaparken çizgileri takip edebilmesi, makas kullanabilmesi, kalem tutuşu, dikkatini bir işe toplayabilmesi ve oyun sırasında sırasını bekleyebilmesi; harfleri ezbere bilmesinden çok daha hayati ipuçları veriyor.

Kıyaslama Baskısı Öğrenme İstekliliğini Söndürüyor

Aileler arasındaki "herkesin çocuğu okuyor" yarışının çocuk üzerinde ağır bir performans baskısı yarattığını belirten Dr. Kadıoğlu, kaygılı ebeveyn tutumunun çocuğu öğrenmeden soğuttuğunu belirtti. Çocuğun kendi doğal merakıyla harflere ilgi göstermesi durumunda bu ilginin bastırılmaması, ama asla sistemli bir "ders" formatına da sokulmaması gerekiyor.

Dr. Merve Yüksel Kadıoğlu, okula hazırlık sürecindeki ailelere şu temel ilkeleri hatırlatıyor:

Ailelerin harf ezberletmeye çalışmak yerine çocukların kalem tutma, makas kullanma ve boyama yapma gibi ince motor becerilerini desteklemesi gerekiyor. Birlikte bol bol kitap okumak, okunan hikayeler üzerine sohbet etmek ve sorular sormak, çocuğun kelime dağarcığını ve dikkat süresini geliştirerek okumanın en sağlam temelini oluşturuyor. Çocuk kendi ilgisiyle harfleri merak ederse bu süreç doğal olarak desteklenmeli; ancak "el alem biliyor" kaygısıyla çocuk asla zorlanmamalıdır.