ESKİ’de "Sehven" Zırhı Deliniyor: Özür Dilemek Suçu Ortadan Kaldırır mı?

Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ve ESKİ’nin "baz yıl hatası" diyerek dilediği özür, skandalın teknik ve hukuki boyutunu kapatmaya yetmiyor. AK Parti’nin ortaya koyduğu rakamlar ve belgelerdeki usulsüzlük iddiaları, konunun basit bir hesap hatası değil, planlı bir "sistem bypassı" olduğunu gösteriyor. İşte ESKİ’nin cevapsız bıraktığı o kritik noktalar:

1. Geçmiş Yıllar Neden Hatasızdı? (Süreç Kıyaslaması)

ESKİ, on yıllardır her yıl sonunda Genel Kurul yaparak tarife belirleyen köklü bir kurum. 2024, 2023 ve önceki yıllarda aynı yazılım ve aynı bürokratik mekanizmayla yapılan hesaplamalarda "yanlış baz yıl seçimi" gibi bir hata yaşanmamışken;

• Soru: Neden tam da 2026 yılı tarifesinde, hem de %50’ye yakın bir fark oluşturacak şekilde bu "hata" yapıldı? Kurumsal hafıza ve kontrol mekanizmaları bu yıl neden devre dışı kaldı?

2. Yazılımsal Analiz: Formül mü, Manuel Giriş mi?

Bir yazılımcı titizliğiyle bakıldığında; eğer hata sistemdeki bir katsayıdan kaynaklansaydı, tüm kalemlerdeki artış oranının (örneğin hepsinin tam %48,5) simetrik olması gerekirdi. Ancak tablodaki %47,5 ile %49,3 arasındaki asimetrik dalgalanmalar, rakamların bir formülle değil, manuel (elle) sisteme işlendiğini kanıtlıyor.

• Soru: Hangi el, meclisin onayladığı rakamları sisteme girerken bu "ince ayarları" yaptı?

3. EBYS Log Kayıtları: "Silinemeyen Dijital Parmak İzleri"

Belediyelerin kullandığı Elektronik Belge Yönetim Sistemi (EBYS), her işlemin saniyesini, yapan kullanıcıyı ve yapılan değişikliğin eski/yeni hâlini kayıt altına alır.

• Hukuki Detay: Savcılığın el koyacağı bu loglar, mahkemede "kesin delil" niteliğindedir. Eğer evrak üzerinde bir tahrifat yapıldıysa, bu sistemde "Geriye dönük işlem" veya "Onaylı belgede revizyon" olarak kabak gibi görünecektir.

• Soru: Belediyenin evrakları paylaşmak için 2 gün beklemesi, bu dijital izlerin üzerinde bir "temizlik" veya "kılıf uydurma" çabası mıydı?

4. Özür, Hukuki Sorumluluğu Bitirir mi?

Ceza hukukunda "pişmanlık" veya "hatayı düzeltmek" cezayı hafifletebilir ancak işlenen "Resmi Belgede Sahtecilik" veya "Görevi Kötüye Kullanma" suçunu ortadan kaldırmaz.

• Soru: Meclis kararındaki sayfalarda parafların eksik olması fiziksel bir müdahaleye işaret ederken, ESKİ’nin "hesap hatası yaptık" diyerek konuyu teknik bir zemine çekmeye çalışması suçun mahiyetini değiştirme çabası mıdır?

EDİTÖR NOTU: "Bizim İşimiz Sorgulamak!"

Vatandaşın cebinden çıkan fazla paranın iade edilecek olması sevindiricidir; ancak asıl mesele Eskişehir halkının iradesini temsil eden Belediye Meclisi’nin kararının hangi cesaretle tahrif edildiğidir. Şeffaf yönetim vaadiyle gelenlerin, kapalı kapılar ardında evraklar üzerinde "ince ayar" yapıp yapmadığı, ancak bağımsız yargının EBYS kayıtlarını incelemesiyle netleşecektir.

"Sehven" diyerek geçiştirilen her usulsüzlük, bir sonraki "bilinçli" hatanın kapısını aralar.