Mazeret Siyasetine Sosyolojik Bakış

Eskişehir’in zengin akademik ve kültürel ikliminde bilgiye ulaşmak kolay olsa da, dijital dünyanın karmaşasında "sahte olan" bazen "gerçek olandan" daha cazip hale gelebiliyor. Sosyolog Dr. Berat Dağ, günümüzde adeta bir salgın gibi yayılan komplo teorilerinin aslında toplumsal sorunları derinleştiren, gerçeklerin üzerini örten birer "sis perdesi" olduğunu vurguluyor.

Komplo Teorilerinin Anatomisi ve Yayılma Nedenleri

Dr. Berat Dağ’ın analizine göre, komplo teorileri bir "bilgi" değil, aslında indirgemeci birer hazır cevaptır. İşte bu teorilerin toplumda zemin bulma nedenleri:

• Derinliksiz Çözüm Arayışı: Karmaşık ekonomik ve siyasi süreçleri analiz etmek yerine; suçu "beş aile" veya "gizemli yapılar" gibi basit kurgulara yüklemek, bireyi kısa vadede rahatlatır.

• Yalnızlaşma ve Güvensizlik: Kimsenin kimseye güvenmediği, dayanışmanın azaldığı toplumlarda birey, kendisini korumak için bu "karanlık senaryolara" sığınır.

• Düşük Medya Okuryazarlığı: Teyit edilmemiş bilgilerin dijital platformlarda hızla yayılması, eleştirel süzgeci olmayan kitleleri kutuplaştırır.

• Bilim-Toplum Kopukluğu: Bilimsel bilginin "üstenci" veya "kapalı devre" kalması, halkın gerçekçi olmayan iddialara yönelmesine neden olur.

"Gerçek Komploların Üstünü Örtmek"

Dr. Dağ, belki de en can alıcı noktaya parmak basıyor: "Komplo teorileri, gerçek komploların üzerini örtmek için kullanılır." Birey, dünyayı yöneten hayali güçlere odaklandığında; kendi mahallesindeki yoksulluğu, yanı başındaki adaletsizliği veya sistemin ürettiği gerçek eşitsizlikleri göremez hale gelir. Bu durum, bireyi edilgenleştirir ve "zaten her şeyi onlar yönetiyor, ne yapsam boş" diyerek hak mücadelesinden koparır.

Eskişehir'in "Duba Siyaseti" ve "Komplo" Algısı

Dr. Berat Dağ'ın "gerçekleri görmeyi engelleyen teoriler" uyarısı, Eskişehir’deki yerel yönetim anlayışıyla çarpıcı bir benzerlik taşıyor:

"Engelleniyoruz" Teorisi vs. "Beceriksizlik" Gerçeği:

Eskişehir yerel yönetimi, yıllardır şehre su  getirememesini veya trafik krizini  çözememesini hep dış güçlere, merkezi hükümete veya "engelleniyoruz" kurgusuna bağlıyor. Oysa Gaziantep  ve Ankara örnekleri, niyet olduğunda engellerin nasıl aşıldığını gösteriyor. Dr. Dağ'ın dediği gibi; bu "mağduriyet teorileri", yönetimin kendi yetersizliğinin üzerini örtmek için kullandığı birer kurgudur.

2. Dijital Kutuplaşma ve Medya Okuryazarlığı:

Eskişehir'de belediyeye yakın mecralar, her haklı eleştiriyi  bir "operasyon" veya "komplo" gibi sunarak halkın gerçek sorunlarını görmesini engellemeye çalışıyor. Sosyolojik olarak bu, Dr. Dağ’ın belirttiği "eleştirel bilinç düzeyi azalan toplumların yüzeysel cevaplara saplanması" durumudur.

3. Bilimden Kopuk Belediyecilik:

Anadolu Üniversitesi dünya listelerinde zirveye çıkarken  ve TEI göklerde rekor kırarken, belediyenin hala "duba dikerek"  trafik çözeceğine inanması, bilimsel veriden ne kadar kopuk olunduğunun kanıtıdır. Bilim "akış" derken, belediye "engel" koyuyor.

4. Gerçek Adalet Mücadelesi:

Dr. Dağ, komplo teorilerine inananların en basit hak mücadelesini bile anlamsız bulduğunu söylüyor. Eskişehir halkı, "yollar zaten düzelmez" veya "su zaten böyle" diyerek bu edilgenliğe sürüklenmek isteniyor. Oysa Nebi Hatipoğlu'nun vurguladığı gibi; Eskişehirli "afişlerle uyutulmayı" değil, somut hizmetle  uyanmayı hak ediyor.