Yükseköğretim Kanunu’nda Dev Reform: Öğrenci Affı ve 18 Maddelik Yeni Düzenleme Yürürlükte!

"Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Üniversite öğrencilerine af getiren düzenleme; akademisyenlerin yaş haddinden disiplin soruşturmalarına, tez sahteciliğine yönelik adli cezalardan yeni kadro ihdaslarına kadar çok geniş bir alanı kapsıyor.

İşte Resmi Gazete'de yayımlanan kanunla üniversite hayatına giren 18 kritik madde:

1. Azami Öğrenim Süresini Dolduranlara Sınav ve Aftan Yararlanma Hakları

• Son Sınıf Öğrencileri: Azami süresini dolduran son sınıf öğrencilerine (intörnlük hariç) başarısız oldukları veya alamadıkları dersler için iki ek sınav veya ders tekrarı hakkı verildi.

• 4 Ay İçinde Başvuru: Kendi isteğiyle kaydını sildirenler dahil, üniversitesiyle ilişiği kesilenler veya kayıt yaptırmayanlar 4 ay içinde başvurmaları halinde 2026-2027 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine yeniden başlayabilecek.

• Ara Sınıflar: Ara sınıf öğrencileri ek sınav hakkından yararlanamayacak.

2. Öğrenci Affından Yararlanamayacaklar

Terör, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu imal ve ticareti gibi ağır suçlardan mahkûm olanlar; sahte belge kullananlar; Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki hak ihlallerinden ceza alanlar ile milli güvenliğe karşı faaliyette bulunan yapılara iltisakı nedeniyle ilişiği kesilenler af kapsamı dışında bırakıldı.

3. Askeri ve Güvenlik Okulları Af Dışında

Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Milli Savunma Üniversitesi (Harp Okulları, Astsubay MYO vb.) ve bu kurumlar namına diğer üniversitelerde okurken ilişiği kesilenler af düzenlemesinden yararlanamayacak.

4. Öğretim Üyelerine 75 Yaşında Çalışma İzni

YÖK kararı ve üniversitenin görüşüyle, emeklilik yaş haddini dolduran ve görevinde fayda görülen öğretim üyeleri, 75 yaşını geçmemek üzere 2'şer yıllık sözleşmelerle çalıştırılabilecek. Kadrolu öğretim üyelerinin özlük hakları korunacak.

5. Yükseköğretim Denetleme Kurulu Üyelerine Hak Düzenlemesi

YÖK Denetleme Kurulu üyelerinin Kurul'da geçirdikleri süreler, kendi mesleklerinde fiilen çalışılmış sayılacak; terfi ve 1. sınıfa ayrılma hesaplarında dikkate alınacak.

6. Akademik Personel İçin Yurt Dışı İzin İmkanı

Türk Cumhuriyetleri ve akraba topluluklarından davet alan öğretim elemanlarına, özlük hakları saklı kalmak üzere 3 yıla kadar aylıklı izin verilebilecek. Uluslararası protokollerde bu süre 5 yıla kadar çıkabilecek.

7. Akademik Etik İhlallerine Meslekten Çıkarma

Kendi emeğine dayanmayan, para karşılığı veya ücretsiz hazırlatılmış akademik çalışmaları unvan/atama için kullananlar ile bu eylemleri başkası adına yapan veya aracılık edenlere meslekten çıkarma cezası uygulanacak.

8. Sahte Tez/Makale İle Unvan Alanların Diploması İptal Edilecek

Başpasına tez, makale, kitap yazdıran veya proje yaptıran kişilerin akademik unvanları ve diploma dereceleri geri alınacak, bu kişiler üniversite öğretim mesleğinden men edilecek.

9. Tez Çetelerine ve Yazarlara 20 Bin Güne Kadar Adli Para Cezası

• Başkası adına akademik çalışma üreten veya aracılık edenlere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek.

• Bu işi meslek edinenlere verilecek adli para cezası 10 bin günden 20 bin güne kadar çıkabilecek.

• Bu çalışmaları kullanarak derece/unvan alanlara da 5 bin - 10 bin gün arası adli para cezası uygulanacak.

10. Sahte Sahte Belgeye "Official Document Fraud" Cezası

Türk veya yabancı üniversitelere ait diploma, mezuniyet belgesi veya sertifikayı sahte olarak düzenleyen ve düzenletenler, TCK'nın "resmi belgede sahtecilik" maddesi kapsamında yargılanacak.

11. Disiplin Soruşturmalarında Şeffaf Dönem

Soruşturma davet yazısında hakkındaki iddialar açıkça belirtilecek ve ifade için en az 7 gün süre tanınacak. Süresinde ifade vermeyenlerin dosyadaki mevcut delillerle değerlendirileceği bildirilecek.

12. Savunma Hakkı ve Evrak İnceleme Garantisi

Savunma davet yazısında eylem ve önerilen ceza açıkça yazılacak. Savunma süresi 7 günden az olamayacak ve kişiye savunma yapmadan önce soruşturma evrakını inceleme hakkı hatırlatılacak.

13. Yan Dal Uzmanlarına Ek Ödenek Artışı

Tıpta yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ve araştırma görevlilerinin ek ödeme tavan oranları, Sağlık Bakanlığı'ndaki emsalleriyle eşitlenecek.

14. Ortak Araştırma Merkezleri Düzenlemesi

Ortak araştırma merkezlerinde görev alan akademisyenler döner sermaye ek ödemelerinden yararlanmaya devam edecek. Alınan taşınırlar ve mali bakiyeler koordinatör üniversite değişiminde yeni kuruma aktarılabilecek.

15. Üniversitelere Bilimsel Araştırma Desteği

Birlikte kullanılan sağlık tesislerinin gayrisafi hasılatının %2,5'i, üniversitelerin bilimsel araştırma projelerini (BAP) desteklemek amacıyla bütçelere aktarılacak.

16. Yeni Üniversiteler YÖK Kararıyla Başlayacak

Kanunla kurulan devlet veya vakıf üniversiteleri YÖK kararıyla eğitime başlayacak. Fakülte ve enstitü kapatmaları Cumhurbaşkanı Kararı; MYO ve araştırma merkezleri kapatmaları ise YÖK kararıyla yapılacak.

17. 48 Üniversiteye Yeni Kadro İhdas Edildi

Özellikle tıpta uzmanlık eğitimi kadro ihtiyacını karşılamak amacıyla 48 üniversiteye profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadroları verilecek. Ayrıca 67 yaşını doldurmuş tıp/diş hekimliği uzmanı öğretim üyelerine sözleşmeli çalışma imkanı getirildi.

18. Vakıf Üniversitelerine Vergi Teşviki Kolaylığı

Vakıf üniversitelerinin personel gelir vergisi iadesi teşvikinden yararlanması için aranan "toplam öğrencinin %50'sinin yüksek lisans/doktora öğrencisi olması" şartı kaldırıldı.