Diz eklemindeki yıpranma ve aşınma sonucu ortaya çıkan, günlük yaşamı ve adım atmayı dahi engelleyen şiddetli ağrıların temel sebebi diz eklemindeki kireçlenme (artroz) olabilir. Acıbadem Kadıköy (Dr. Şinasi Can) Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Selami Çakmak, eklem kıkırdak hasarının son evresinde uygulanan diz protezi cerrahisinin bu sorun için etkili ve kalıcı bir tedavi seçeneği olduğunu belirtiyor.

Prof. Dr. Çakmak, küresel çapta yılda yaklaşık 1,5 milyon, Türkiye'de ise yaklaşık 100 bin kişinin diz protezi ameliyatı olduğunu; yaşam süresinin uzaması ve obezite sıklığının artmasıyla bu sayının giderek yükseldiğini ifade ediyor.

Protezin Amacı ve Türleri

Diz protezi cerrahisinin temel amacı, şiddetli ağrıya neden olan aşınmış kıkırdak yüzeylerinin temizlenmesi ve yerine genellikle metal ve plastik bileşenlerden oluşan protezin yerleştirilmesiyle ağrıyı azaltmak ve konforlu yürüyüşü mümkün kılmaktır.

• Yarım Diz Protezi: Sadece diz ekleminin iç kısmında kıkırdak aşınması oluştuğunda uygulanır.

• Tam Diz Protezi: Diz ekleminin hem iç hem de dış kısmında kireçlenme geliştiğinde başvurulur.

Protezlerin başarılı sonuç vermesinde cerrahi öncesinde hastanın genel durumu, kullandığı ilaçlar ve beklentilerinin detaylıca değerlendirilmesi büyük önem taşır.

Ne Zaman Ameliyat Gündeme Geliyor?

Diz ağrısı sorunu olan hastalarda ilk aşamada ağrı kesici ilaçlar, yürüme yardımcıları ve erken dönemde eklem içi enjeksiyonlar gibi yöntemler uygulanır. Diz protezi ameliyatı ise şu durumlarda önerilir:

• İleri düzey eklem kireçlenmesi ve aşınması olduğunda.

• Erken dönem tedavilerin şiddetli ağrıyı artık geçirmediği durumlarda.

• Eklem hareketlerinin ciddi şekilde kısıtlandığı durumlarda.

Diz protezi cerrahisi için kesin bir yaş sınırı olmamakla birlikte, genellikle 60 yaş ve üzerindeki kişilere uygulanır.

Gelişen Teknoloji ve İyileşme Süreci

Gelişen protez üretimi, tasarım ve cerrahi teknikler sayesinde protezlerin ömrü uzamış durumda. Prof. Dr. Çakmak, protezlerin ömrünün artık 30-40 yıl olarak hesaplandığını belirtiyor.

• Robotik Cerrahi: Geleneksel yöntemlerin yanında son yıllarda öne çıkan robotik cerrahi, kemik kesimlerinde ve protezin yerleştirilmesinde milimetrik hassasiyet sağlayarak komplikasyon riskini azaltıyor ve protez ömrünü uzatıyor.

• Erken Yürüme: Ameliyat sonrasında ağrı kontrol altına alınarak hastalar ilk günden itibaren yürüteç veya koltuk değneği yardımıyla yürüyebiliyor.

• Desteksiz Yürüme: Hastalar genellikle 15-20 gün sonrasında desteksiz yürümeye başlayabiliyor.

• Hızlı İyileşme: Ameliyat sonrasında fizyoterapiye hızlıca başlamak, beslenmeye dikkat etmek ve ilaçları düzenli kullanmak hızlı iyileşmenin en önemli unsurlarıdır.